Nghị quyết số 80 đặt ra những chỉ tiêu phát triển cụ thể cho ngành Văn hóa, yêu cầu đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng sức mạnh mềm của đất nước. Ảnh: TRẦN HUẤN
Nền tảng cho đột phá
Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 80 như một định hướng chiến lược quan trọng về phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới, đã xác lập một tầm nhìn dài hạn, toàn diện và đột phá, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh quan trọng và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Theo PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) Việt Nam, Nghị quyết 80 đã chạm tới những vấn đề căn cốt nhất của văn hóa và văn học nghệ thuật, bắt đầu từ chính nhận thức. Trong một thời gian dài, nhận thức về văn hóa, về văn học nghệ thuật ở không ít nơi vẫn chưa đi đến tận gốc rễ, chưa thực sự chạm tới chiều sâu và bản chất của lĩnh vực này. Việc Bộ Chính trị thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập không phải để phủ nhận thành tựu đã đạt được, mà chính là cơ sở quan trọng để mở ra một giai đoạn phát triển mới. “Khi đã nhìn rõ những vướng mắc, những hạn chế, đó chính là chìa khóa để mở ra một bước phát triển mới, với những điều kiện, cơ hội và kế hoạch cụ thể”, PGS.TS Đỗ Hồng Quân nhấn mạnh.
Bày tỏ sự trân trọng sâu sắc trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật, Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam chia sẻ: “Đối với văn nghệ sĩ chúng tôi, đây là sự quan tâm vô cùng quý báu của Đảng và Nhà nước, là nguồn động viên lớn để tiếp tục sáng tạo và cống hiến”. Đặc biệt, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhấn mạnh ý nghĩa sâu sắc của việc Đảng lựa chọn Ngày Văn hóa Việt Nam (24.11) và là ngày nghỉ của cả nước. Theo ông, đây là một “món quà tinh thần vô giá” không chỉ dành cho đội ngũ làm công tác văn hóa, văn học nghệ thuật, giới trí thức, mà trước hết và trên hết là dành cho nhân dân.
Theo PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam hằng năm chính là sự ghi nhận và tôn vinh cao nhất mà Đảng và Nhà nước dành cho nhân dân, đồng thời là lời khẳng định mạnh mẽ rằng văn hóa phải được đặt ở vị trí trung tâm của đời sống xã hội. “Đối với đội ngũ làm công tác văn hóa, văn học, nghệ thuật, Nghị quyết 80 không chỉ có ý nghĩa trước mắt mà còn mang tầm sâu rộng, với sức lan tỏa lâu dài. Tôi tin rằng, Nghị quyết được ban hành, sẽ có sự vào cuộc mạnh mẽ từ Trung ương tới cơ sở, khơi dậy những cảm hứng sáng tạo mới, giúp văn học nghệ thuật Việt Nam có thêm động lực để bước vào một chặng đường phát triển mới, xứng đáng với kỳ vọng của Đảng và nhân dân”, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân bày tỏ.
Chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh quốc gia
Nhận định về ý nghĩa của Nghị quyết 80 đối với sự phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, TS Đặng Thị Bích Liên, nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Chủ nhiệm danh dự của Câu lạc bộ Di sản áo dài Việt Nam bày tỏ sự phấn khởi và tin tưởng.
Là người có nhiều năm gắn bó với lĩnh vực văn hóa, bà chia sẻ: “Khi Nghị quyết 80 ra đời, tôi thực sự rất vui. Đây là một nghị quyết rất sát thực, thể hiện được mong mỏi của nhiều thế hệ cán bộ làm văn hóa và cũng là mong mỏi chung của dân tộc Việt Nam đối với nền văn hóa nước nhà”. Theo TS Đặng Thị Bích Liên, điểm nổi bật của Nghị quyết 80 là sự cụ thể, rõ ràng và khả thi. Nghị quyết không chỉ nêu định hướng chung, mà còn xác định rõ những nội dung cần tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện, có mục tiêu, có mốc thời gian và có cả định lượng cụ thể. Đây là bước tiến quan trọng so với nhiều nghị quyết trước đây về văn hóa.
Viện dẫn quan niệm “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc”, bà cho rằng cách tiếp cận này thể hiện chiều sâu tư tưởng và giá trị bền vững của văn hóa Việt Nam. “Hồn cốt là thứ mà cả người đang sống và những thế hệ đã đi qua đều trân trọng. Đó là vẻ đẹp, là bản sắc của người Việt Nam”, TS Đặng Thị Bích Liên chia sẻ.
Với tư cách một người Việt Nam, TS Đặng Thị Bích Liên bày tỏ niềm tự hào và khẳng định sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa của dân tộc. Bà cho rằng, trong giai đoạn vừa qua, nhiều địa phương trên cả nước đã chủ động gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng của mình. “Các tỉnh, thành đã và đang tích cực khai thác thế mạnh văn hóa địa phương để tuyên truyền, lan tỏa cho cả nước, quảng bá văn hóa Việt Nam ra bạn bè quốc tế, đó là những tín hiệu tích cực cho thấy Nghị quyết 80 đã có nền tảng, cơ sở để đi vào đời sống”, TS Đặng Thị Bích Liên nhấn mạnh.
Để Nghị quyết thực sự phát huy hiệu quả, TS Đặng Thị Bích Liên cho rằng, yếu tố then chốt vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. “Dù Nghị quyết 80 đã rất rõ về nội dung, mục tiêu, thời gian và định lượng, nhưng việc hiện thực hóa đòi hỏi các địa phương và các ngành chuyên môn phải triển khai một cách tích cực, bài bản và sáng tạo. Tôi tin tưởng, với năng lực, trình độ và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, đội ngũ làm công tác văn hóa hoàn toàn có thể đưa các giá trị văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, đặc biệt là trong thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước”, TS Đặng Thị Bích Liên chia sẻ.
Ở góc nhìn của người làm nghệ thuật và nhà lập pháp, bà Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV khẳng định: “Nghị quyết 80 mang tầm vóc của một “cú hích” lịch sử đối với đời sống văn hóa Việt Nam. Đột phá lớn nhất của Nghị quyết là việc xác lập vị thế ngang hàng của văn hóa với kinh tế, khẳng định văn hóa không còn là “hậu phương” hay yếu tố đi sau, mà trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội trong mọi chiến lược, quy hoạch phát triển”.
Một điểm đột phá khác của Nghị quyết 80, theo bà Trần Thị Thu Đông là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy quản lý, từ “quản lý” thuần tuý sang “kiến tạo” và “khơi thông”. Bà cho rằng, cách tiếp cận mới này mở ra cơ chế để giải phóng sức sáng tạo của toàn xã hội, không chỉ trông chờ vào nguồn lực ngân sách nhà nước. Thông qua việc tạo dựng hành lang pháp lý thuận lợi, Nghị quyết khuyến khích xã hội hóa, thu hút nguồn lực tư nhân và thúc đẩy các mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa, qua đó từng bước biến các giá trị tinh thần thành nguồn lực vật chất, đóng góp trực tiếp cho phát triển.
Đặc biệt, bà Trần Thị Thu Đông đánh giá cao việc Nghị quyết 80 “đánh thức” quyền lực mềm của quốc gia thông qua phát triển công nghiệp văn hóa. “Văn hóa không chỉ để chiêm ngưỡng hay thưởng thức một cách thuần túy, mà phải trở thành một ngành kinh tế xanh, có sức cạnh tranh cao, đủ năng lực hội nhập quốc tế”, bà Trần Thị Thu Đông nói.
Ở chiều sâu hơn, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cho rằng trọng tâm xuyên suốt của Nghị quyết là con người vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người thụ hưởng các giá trị văn hóa. Nghị quyết 80 hướng tới việc đúc kết, hình thành hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam trong thời đại mới, trên cơ sở kết hợp hài hoà giữa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Chính điều này, sẽ tạo nên “sức đề kháng” cần thiết trước sự xâm nhập của các trào lưu phản văn hóa, độc hại trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ không gian số.
Từ góc nhìn tổng thể, bà Trần Thị Thu Đông nhận định Nghị quyết 80 có thể xem là “bản thiết kế tổng thể” nhằm chuyển hóa khối tài nguyên văn hóa đồ sộ của Việt Nam thành sức mạnh quốc gia. Nghị quyết đặt ra những chỉ tiêu phát triển cụ thể cho ngành Văn hóa, yêu cầu đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng sức mạnh mềm của đất nước. Đồng thời, các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm và những quyết sách mang tính biểu tượng, như việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam, thể hiện rõ quyết tâm đưa văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống.
Với tầm nhìn đó, Nghị quyết 80 không chỉ là định hướng chính sách, mà còn là lời hiệu triệu mạnh mẽ, thúc đẩy toàn ngành Văn hóa và toàn xã hội cùng hành động, để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Theo Baovanhoa.vn