Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Hoàn thiện dự thảo “Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” bảo đảm chất lượng, tiến độ

Quang cảnh Hội thảo

Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà tham dự.

Tham dự Hội thảo trực tiếp tại điểm cầu Hà Nội có đại biểu đại diện các Bộ, cơ quan ngang Bộ; Các đơn vị Cục, Vụ, Viện, Trung tâm thuộc, trực thuộc Bộ Y tế; Hội, Hiệp hội, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp có liên quan; Thành viên Tổ soạn thảo, Nhóm biên tập; Điểm cầu trực tuyến có đại diện UBND các tỉnh, thành phố, cơ quan, đơn vị có liên quan.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, phát triển y học cổ truyền là chủ trương nhất quán, lâu dài của Đảng và Nhà nước, gắn với nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, đồng thời bảo tồn, kế thừa và phát huy những giá trị y học, tri thức và bản sắc văn hóa của dân tộc.

Thực tiễn hiện nay cho thấy nền y học cổ truyền Việt Nam đã có mạng lưới tương đối rộng từ trung ương đến địa phương, có nguồn tri thức phong phú, nguồn dược liệu đa dạng và nhu cầu sử dụng của người dân. Bộ trưởng dẫn ví dụ Quảng Nam đã có báo cáo về việc dành 1.200 ha cho cây dược liệu, song vấn đề đặt ra là làm thế nào để từ vùng nguyên liệu có thể tạo ra sản phẩm phục vụ người dân hoặc xuất khẩu, thay vì chủ yếu xuất nguyên liệu thô, chưa qua chế biến hoặc chưa trở thành thuốc.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đây là vấn đề cần được định hướng ở tầm vĩ mô, không thể chỉ giao cho một địa phương hay riêng ngành y tế. Việc chế biến, phát triển hóa dược và đưa dược liệu trở thành nguyên liệu phục vụ sản xuất thuốc là cả một quá trình, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ, ngành và địa phương. Bên cạnh Nghị quyết số 72, Trung ương cũng đã có nghị quyết về phát triển hóa dược, song còn nhiều nhiệm vụ cần tiếp tục triển khai.

Công tác nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, chuẩn hóa các bài thuốc, phương pháp điều trị và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn vẫn còn những khoảng trống. Dữ liệu về y học cổ truyền còn phân tán; cần chuẩn hóa, số hóa và kết nối các thuật ngữ, chứng trạng, thể bệnh, bài thuốc, vị thuốc và phương pháp điều trị.

Một nội dung khác cũng được Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề cập đến đó là nguồn tri thức quý giá của các lương y, người hành nghề và cộng đồng. Nhiều người còn lưu giữ những bài thuốc, phương pháp điều trị được truyền lại qua nhiều thế hệ. Việc bảo tồn các bài thuốc, phương pháp và tri thức của các danh y, người hành nghề, cộng đồng và các dân tộc cần gắn với nghiên cứu, truyền thừa, ứng dụng, bảo vệ quyền của chủ thể nắm giữ tri thức và phát triển giá trị.

Chính vì vậy, xây dựng “Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” không chỉ là xác định các chỉ tiêu phát triển đến năm 2030, mà cần trả lời được một số vấn đề căn bản cho giai đoạn phát triển mới của nền y học cổ truyền Việt Nam, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Y tế đã tổ chức nghiên cứu, rà soát các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đánh giá thực trạng; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế; khảo sát tại các địa phương, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu và doanh nghiệp; đồng thời tổ chức nhiều cuộc họp chuyên môn, tham vấn các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức có liên quan. Hội thảo xin ý kiến được tổ chức là một bước trong quá trình tiếp tục hoàn thiện dự thảo Chiến lược trước khi trình cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thông tin.

Bà Trịnh Thị Diệu Thường, Cục trưởng Cục Quản lý Y Dược cổ truyền trình bày sơ lược dự thảo Chiến lược

Chiến lược quốc gia phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được xây dựng nhằm giải quyết những điểm nghẽn cốt lõi trong phát triển y học cổ truyền. Dự thảo đề xuất chuyển từ tư duy sử dụng y học cổ truyền để chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện, hình thành hệ sinh thái y học cổ truyền đồng bộ.

Về mục tiêu, dự thảo phấn đấu đến năm 2030, 90% bệnh viện y học cổ truyền tỉnh, thành phố có quy mô tối thiểu 300 giường bệnh; 100% bệnh viện lão khoa, khoa lão tích hợp y học cổ truyền trong điều trị. Về nhân lực, phấn đấu đạt 3 bác sĩ y học cổ truyền/10.000 dân, trong đó tối thiểu 30% có trình độ sau đại học; 100% trạm y tế xã có ít nhất một cán bộ được đào tạo về y học cổ truyền…

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà điều hành hội thảo

Dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, sự điều hành của Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, đại biểu tham dự Hội thảo tại hội trường và các điểm cầu đã có những bài phát biểu tham góp, xây dựng dự thảo Chiến lược.

Trong đó, các ý kiến góp ý tập trung làm rõ mục tiêu, nhiệm vụ cần ưu tiên; đồng thời đề xuất giải pháp nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các bộ, ngành, địa phương.

Đại biểu phát biểu từ các điểm cầu

Có ý kiến nêu, để hoàn thành mục tiêu về nhân lực y học cổ truyền, cùng với tăng số lượng, cần chuẩn hóa đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn, phát triển đội ngũ chuyên gia và có chính sách thu hút nhân lực cho tuyến cơ sở, vùng khó khăn.

Đối với phát triển dược liệu, có ý kiến đề nghị cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, nghiên cứu và chuẩn hóa các bài thuốc, phương pháp điều trị, từ đó chuyển tri thức kinh nghiệm thành nguồn lực có thể nghiên cứu, kiểm chứng và ứng dụng rộng rãi.

Quan tâm xây dựng chuỗi giá trị từ bảo tồn nguồn gen, vùng nguyên liệu đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc đến chế biến sâu, sản xuất và xây dựng thương hiệu; từng bước giảm phụ thuộc nhập khẩu, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.

Các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý đóng góp ý kiến

Đề xuất, cần bổ sung chỉ tiêu đến năm 2030, mỗi tỉnh, thành phố có một bệnh viện y học cổ truyền; sửa đổi, bổ sung chỉ tiêu số hóa tối thiểu 70% tri thức y học cổ truyền đã được điều tra, sưu tầm, xác minh. Bổ sung trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố trong đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý, khám bệnh, chữa bệnh và phát triển y học cổ truyền.

Ngoài ra, nhiều ý kiến đề nghị, có lộ trình, giải pháp cụ thể để hoàn thành chỉ tiêu 3 bác sĩ y học cổ truyền/10.000 dân; quy định rõ tỷ lệ khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trên tổng số lượt khám bệnh; cơ chế đặc thù trong thanh toán bảo hiểm y tế…

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan kết luận Hội thảo

Kết luận hội thảo, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được kỳ vọng tạo khuôn khổ thống nhất để huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; phát huy giá trị tri thức, văn hóa và nguồn tài nguyên dược liệu của dân tộc. Đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, từng bước đưa y học cổ truyền phát triển theo hướng khoa học, hiện đại, hội nhập và có giá trị kinh tế cao.

Bộ trưởng đánh giá cao tinh thần nghiêm túc và trách nhiệm với rất nhiều ý kiến chất lượng cao của đại biểu tại các điểm cầu nhằm hoàn thiện Chiến lược. Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà chỉ đạo, đôn đốc Cục Quản lý Y Dược cổ truyền tập trung thực hiện một số nội dung:

Một là, đối với Tổ soạn thảo, Nhóm biên tập xây dựng Chiến lược: khẩn trương tổng hợp đầy đủ, nghiên cứu kỹ các ý kiến đóng góp tại Hội thảo và các ý kiến đã nhận được trong quá trình xây dựng dự thảo; trên cơ sở đó tiếp thu, giải trình phù hợp và hoàn thiện dự thảo Chiến lược.

Việc hoàn thiện dự thảo phải tiếp tục bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là Kết luận số 86-KL/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW, Thông báo số 68-TB/VPTW và nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 1250/QĐ-TTg.

Cần tiếp tục thể hiện rõ tư duy phát triển y học cổ truyền theo hướng đồng bộ, gắn các lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe; đào tạo nhân lực; nghiên cứu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát triển dược liệu và công nghiệp dược liệu; bảo tồn tri thức; sở hữu trí tuệ, thị trường và thương hiệu.

Đặc biệt, cần rà soát kỹ các mục tiêu, chỉ tiêu đến năm 2030, bảo đảm có căn cứ, phù hợp với thực tiễn và khả thi trong tổ chức thực hiện. Những chỉ tiêu về mạng lưới, y tế cơ sở, nhân lực, dược liệu, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu phải xác định được cơ sở tính toán, nguồn lực và cơ chế theo dõi, đánh giá.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Hoàn thiện dự thảo “Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” bảo đảm chất lượng, tiến độ

Đồng thời, cần làm rõ hơn vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi; việc kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại phải từng bước dựa trên bằng chứng khoa học, chất lượng và an toàn.

Đối với dược liệu, cần chuyển mạnh hơn từ phát triển vùng nguyên liệu đơn lẻ sang phát triển theo chuỗi giá trị, gắn vùng trồng với tiêu chuẩn hóa, kiểm nghiệm, chế biến, sản xuất, truy xuất nguồn gốc và thị trường; lựa chọn những dược liệu có lợi thế để tập trung phát triển, từng bước nâng cao khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu trong nước.

Hai là, đối với Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền và Viện Chiến lược và Chính sách y tế: chủ động phối hợp với các đơn vị có liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo và toàn bộ hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ; bảo đảm các nội dung trong Tờ trình, dự thảo Quyết định, các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và phụ lục tổ chức thực hiện phải thống nhất với nhau.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan đặc biệt lưu ý việc xác định rõ các nhiệm vụ có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải; phân định rõ trách nhiệm của Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Mỗi nhiệm vụ cần gắn với cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguồn lực và kết quả đầu ra để có thể triển khai sau khi Chiến lược được ban hành.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan, Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau thành công của Hội thảo

Đồng thời, tiếp tục rà soát các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và dữ liệu y học cổ truyền; phát triển nhân lực; bảo tồn, số hóa tri thức; bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người nắm giữ tri thức; phát triển sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu y học cổ truyền Việt Nam. Những nội dung này cần được thiết kế có lộ trình, phù hợp với điều kiện thực tiễn, tránh đặt mục tiêu quá rộng nhưng thiếu nguồn lực thực hiện, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Ba là, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Chiến lược, cần xác định rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.

Trên cơ sở tổng hợp, tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý, Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện dự thảo “Chiến lược quốc gia phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định trong tuần tới./.