Chương trình do Hội Quân Dân y Việt Nam phối hợp cùng Hội Nam y Việt Nam, Hội Đông y Việt Nam, Hội Giáo dục Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức, thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, lương y và đại biểu các cơ quan, tổ chức tham dự.
Toàn cảnh Tọa đàm (Ảnh: Thanh Tùng)
Đây không chỉ là một diễn đàn học thuật mà còn là một “bàn tròn chính sách” quan trọng, nơi các nhà quản lý, chuyên gia và người hành nghề cùng nhìn thẳng vào thực trạng, từ đó đề xuất những hướng đi mang tính chiến lược cho y học cổ truyền (YHCT) trong giai đoạn mới.
Nhìn thẳng thực trạng, khẳng định vai trò y học cổ truyền
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Lê Tuấn – Chủ tịch Hội Quân Dân y Việt Nam nhấn mạnh, YHCT là di sản quý báu của dân tộc, có lịch sử lâu đời và giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt trong điều trị bệnh mạn tính và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, còn tồn tại nhiều hạn chế về nhân lực, cơ chế chính sách, chất lượng dược liệu và công tác kiểm soát, đầu tư. Theo ông, việc phát triển YHCT không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc; nếu kết hợp hài hòa giữa truyền thống và khoa học hiện đại, YHCT hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột của hệ thống chăm sóc sức khỏe.
PGS.TS Phạm Lê Tuấn – Chủ tịch Hội Quân Dân y Việt Nam phát biểu khai mạc (Ảnh: Tình Vũ)
Trong lời đề dẫn, TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam – tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của YHCT, đồng thời chỉ ra hàng loạt khó khăn như: Cơ chế chính sách chưa đồng bộ; nguồn nhân lực thiếu và chưa đồng đều; công tác bảo tồn tri thức còn hạn chế; sự kết hợp Đông – Tây y chưa hiệu quả; và những rào cản pháp lý trong hoạt động khám chữa bệnh, sản xuất dược liệu.
TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam phát biểu (Ảnh: Tình Vũ)
Nhiều tham luận chuyên sâu, đề xuất giải pháp chiến lược
Tại tọa đàm, các tham luận tập trung phân tích thực trạng và đề xuất hướng đi cho YHCT trong giai đoạn mới.
PGS.TS Nguyễn Thế Thịnh – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Y - Dược cổ truyền (Bộ Y tế) – làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong công tác phát triển YHCT; nhấn mạnh y dược cổ truyền là một bộ phận quan trọng của hệ thống y tế, đồng thời là giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc cần được bảo tồn và phát triển. Ông cho rằng cần thúc đẩy phát triển toàn diện lĩnh vực này, gắn với kết hợp chặt chẽ giữa y dược cổ truyền và y học hiện đại, từ tổ chức, đào tạo, nghiên cứu đến phát triển dược liệu và sản xuất thuốc. Để đạt được mục tiêu đó, cần hoàn thiện thể chế, đặc biệt là sớm xây dựng Luật Y dược cổ truyền; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học; tăng cường đầu tư và huy động nguồn lực xã hội. Bên cạnh những thuận lợi về truyền thống, hệ thống tổ chức và sự quan tâm của Nhà nước, ông cũng chỉ ra nhiều khó khăn như thiếu hành lang pháp lý, đầu tư còn hạn chế, đào tạo chưa đồng bộ. Trên cơ sở đó, ông đề xuất triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển bền vững y dược cổ truyền trong thời gian tới.
PGS.TS Nguyễn Thế Thịnh – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Y - Dược cổ truyền tham luận (Ảnh Tình Vũ)
Trong khi đó, PGS.TS Phạm Vũ Khánh – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Y - Dược cổ truyền cho rằng: nhận thức về y học truyền thống Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, thiếu thống nhất và chưa tương thích với hệ quy chiếu của y học hiện đại, xuất phát từ các nguyên nhân về lịch sử, ngôn ngữ và sự khác biệt trong cách tiếp cận Đông – Tây. Ông nhấn mạnh y học truyền thống có hệ thống lý luận và tính khoa học riêng, khác với khoa học của y học hiện đại, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của lĩnh vực này trong điều trị bệnh virus, bệnh mới nổi, bệnh mạn tính, nâng cao chất lượng cuộc sống và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Trên cơ sở đó, ông đề xuất cần kết hợp linh hoạt giữa Đông – Tây y theo nhiều mô hình phù hợp nhằm phát huy hiệu quả tối đa của cả hai nền y học trong bối cảnh hiện nay.
PGS.TS Phạm Vũ Khánh – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Y - Dược cổ truyền tham luận (Ảnh: Tình Vũ)
Đáng chú ý, TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng Luật Y, Dược cổ truyền riêng nhằm bảo đảm sự phát triển lâu dài cho ngành. Theo ông, việc thiếu hành lang pháp lý đặc thù khiến YDCT bị áp dụng tiêu chuẩn của Tây y, gây khó khăn trong quản lý, cấp phép và bảo tồn tri thức. Ông đề xuất xây dựng hệ tiêu chuẩn riêng, cơ chế đăng ký linh hoạt cho thuốc gia truyền, bảo hộ sở hữu trí tuệ và phát triển chuỗi dược liệu bền vững; đồng thời khẳng định việc ban hành luật riêng là nhiệm vụ chiến lược nhằm bảo vệ chủ quyền tri thức và bản sắc y học dân tộc.
TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam trình bày tham luận (Ảnh Tình Vũ)
Ở góc nhìn chiến lược dài hạn, TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh – Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cũng trình bày định hướng phát triển YHCT đến năm 2045 với tầm nhìn đưa Việt Nam trở thành trung tâm YHCT thông minh toàn cầu. Chiến lược tập trung vào “4 hóa”: Khoa học hóa, số hóa, kinh tế hóa và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe. Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là trụ cột vận hành, còn công nghệ lượng tử là mũi nhọn nghiên cứu dài hạn, kết hợp cùng các nền tảng khoa học liên ngành để hiện đại hóa YHCT. Lộ trình phát triển được chia thành ba giai đoạn, hướng tới toàn cầu hóa và xây dựng ngành công nghiệp dược liệu giá trị cao.
TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh – Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam tham luận (Ảnh Tình Vũ)
Ở cấp độ thực tiễn cộng đồng, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Nga – Viện Nghiên cứu Sức khỏe Người cao tuổi và Y tế cộng đồng đã chỉ ra những hạn chế trong triển khai YHCT như: Phạm vi ứng dụng còn hẹp, chủ yếu tập trung vào bệnh cơ xương khớp; bất cập pháp lý trong kê đơn và tình trạng thiếu thông tin chính thống. Nhóm tác giả đề xuất mở rộng vai trò YHCT trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, tháo gỡ rào cản pháp lý và xây dựng hệ sinh thái truyền thông khoa học nhằm nâng cao niềm tin của người dân.
PGS.TS.BS Nguyễn Huy Nga – Viện Nghiên cứu Sức khỏe Người cao tuổi và Y tế cộng đồng tham luận (Ảnh Tình Vũ)
Một trong những tham luận thu hút sự chú ý là của TS. Lương y Phùng Tuấn Giang – Trưởng ban Chuyên môn Hội GDCSSKCĐ Việt Nam. Ông cho rằng việc công nhận đúng đặc thù của YHCT là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững, đồng thời mở ra cơ hội đưa YHCT trở thành “sức mạnh mềm” của quốc gia.
Ông đề xuất 10 kiến nghị trọng tâm, trong đó nổi bật là: Định vị YHCT như một ngành độc lập; phát triển theo hai trụ cột khoa học và văn hóa; xây dựng cơ chế pháp lý phù hợp đặc thù; công nhận đa dạng dạng thuốc cổ truyền; bảo hộ bài thuốc gia truyền; phát triển dược liệu theo lộ trình; mở rộng bảo hiểm y tế; và xây dựng chiến lược quốc gia gắn YHCT với du lịch chữa lành, sinh thái – văn hóa.
TS. Lương y Phùng Tuấn Giang – Trưởng ban Chuyên môn Hội GDCSSKCĐ Việt Nam tham luận (Ảnh Tình Vũ)
Theo ông, nếu được luật hóa và phát triển đúng hướng, YHCT không chỉ đóng góp cho chăm sóc sức khỏe mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh văn hóa, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Mở hướng phát triển trong giai đoạn mới
Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và tăng cường hội nhập quốc tế.
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Trần Quốc Toản – nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải làm rõ triết lý và bản chất riêng của y dược học cổ truyền (YDCT) như một nền tảng cho phát triển lâu dài. Theo ông, YDCT dựa trên quan hệ “Thiên – Địa – Nhân”, coi con người là một “tiểu vũ trụ”, vì vậy có cách tiếp cận chẩn đoán và điều trị khác biệt so với y học hiện đại; nếu không nhận diện đúng đặc thù này mà áp dụng máy móc tư duy Tây y sẽ dẫn đến sai lệch trong quản trị và phát triển.
PGS.TS Trần Quốc Toản – nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ tham gia ý kiến (Ảnh Tình Vũ)
Bên cạnh đó, ông cho rằng cần đẩy mạnh hiện đại hóa YDCT thông qua ứng dụng khoa học – công nghệ trong nghiên cứu, chẩn đoán, điều trị và phát triển dược liệu. Đồng thời, việc xã hội hóa phải được thực hiện đúng bản chất, lấy hiệu quả chuyên môn làm trung tâm, tránh lệch sang mục tiêu tài chính. Về pháp lý, ông đề xuất cách tiếp cận linh hoạt theo lộ trình: những nội dung đã rõ có thể luật hóa, những vấn đề chưa chín nên triển khai ở cấp nghị định hoặc thí điểm. Đối với bài thuốc gia truyền, cần quản lý theo hướng kiểm định an toàn và hiệu quả thay vì buộc công khai toàn bộ bí quyết.
Ông cũng nhấn mạnh cần định vị YDCT không chỉ là một chuyên ngành mà là một nền y học của dân tộc; đồng thời đề xuất các hội chuyên ngành tăng cường phối hợp, tham mưu chính sách, góp phần xây dựng hành lang pháp lý phù hợp, tạo nền tảng phát triển bền vững cho YDCT trong tương lai.
Ông Nguyễn Hồng Quân – Chủ tịch Hội GDCSSKCĐ Việt Nam phát biểu (Ảnh Tình Vũ)
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Hồng Quân – Chủ tịch Hội GDCSSKCĐ Việt Nam, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng – bày tỏ sự nhất trí cao với các ý kiến tại hội nghị về sự cần thiết sớm xây dựng hoàn thiện và ban hành Luật Y dược cổ truyền. Ông cho rằng đây là yêu cầu cấp bách nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn phát triển lĩnh vực này. Đồng thời, ông nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp, “liên quân” giữa các hội chuyên ngành trong việc huy động nguồn lực, thống nhất tiếng nói và cùng hành động vì mục tiêu chung là chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Bà Nguyễn Thúy Hiền – nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao phát biểu (Ảnh Tình Vũ)
Bà Nguyễn Thúy Hiền – nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao khẳng định sẽ tham gia đóng góp vào quá trình xây dựng Luật Y dược cổ truyền nhằm sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực này.
Tiến sĩ Lê Đình Tiến – Phó Chủ tịch Thường trực Hội GDCSSKCĐ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ – nhấn mạnh khoa học và công nghệ là nền tảng chung tạo nên sự giao thoa giữa y học hiện đại và y học cổ truyền. Tuy nhiên, ông chỉ ra thực tế nghiên cứu hiện nay còn thiên lệch về y học hiện đại, trong khi YHCT chưa được đầu tư tương xứng. Vì vậy, cần sớm xây dựng khung pháp lý, phương pháp luận và chính sách phát triển. Ông đề xuất triển khai một chương trình nghiên cứu khoa học cấp nhà nước về YDCT và nhấn mạnh vai trò chủ động của các nhà khoa học trong việc kết nối với cơ quan quản lý để hiện thực hóa chương trình.
Tiến sĩ Lê Đình Tiến – Phó Chủ tịch Thường trực Hội GDCSSKCĐ Việt Nam phát biểu (Ảnh: Tình Vũ)
Phát biểu tại tọa đàm, Tiến sĩ Trần Tử Bình – nguyên Giám đốc Bệnh viện Hòe Nhai – đánh giá cao ý nghĩa của chương trình và cho rằng việc xây dựng Luật Y dược cổ truyền là cần thiết. Tuy nhiên, trong giai đoạn trước mắt có thể linh hoạt triển khai ở cấp nghị định, theo hướng “vừa làm, vừa thử nghiệm, vừa công nhận” các bài thuốc và sản phẩm YHCT đã được sử dụng lâu đời.
Tiến sĩ Trần Tử Bình – nguyên Giám đốc Bệnh viện Hòe Nhai phát biểu (Ảnh: Tình Vũ)
Ông Vũ Việt Anh – Phó Chủ tịch Hội GDCSSSCĐ Việt Nam – nhấn mạnh hai vấn đề trọng tâm là thể chế và văn hóa. Về thể chế, ông đề xuất thành lập nhóm điều phối liên hội để tham gia xây dựng luật ngay từ đầu, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc “khơi dậy – bảo vệ – kiểm soát”. Về văn hóa, ông khẳng định YHCT là một phần của nguồn lực văn hóa nội sinh, cần gắn với xây dựng văn hóa chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng.
Ông Vũ Việt Anh – Phó Chủ tịch Hội GDCSSSCĐ Việt Nam phát biểu (Ảnh: Tình Vũ)
Dược sĩ Nguyễn Đức Đoàn – nguyên Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam – bày tỏ sự vui mừng trước những trao đổi thẳng thắn, đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết của việc xây dựng Luật Y dược cổ truyền. Ông cho rằng nếu tiếp tục áp dụng cơ chế quản lý như y học hiện đại, YHCT sẽ dần mai một; thực tế nhiều bài thuốc gia truyền quý đã bị thất truyền.
Bên cạnh đó, ông đề cập đến việc bảo tồn các giá trị văn hóa – lịch sử của ngành, đặc biệt là phục hồi, tôn tạo Y Miếu Thăng Long. Ông cũng nhấn mạnh cần tôn vinh đúng đắn danh y Tuệ Tĩnh – người đặt nền móng cho y học dân tộc.
Dược sĩ Nguyễn Đức Đoàn – nguyên Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam phát biểu (Ảnh: Tình Vũ)
Kết luận hội nghị, PGS.TS Phạm Lê Tuấn khẳng định YHCT Việt Nam đang đứng trước cả cơ hội và thách thức. Việc kết hợp giá trị truyền thống với khoa học hiện đại sẽ là chìa khóa để phát triển. Ông nhấn mạnh sự cần thiết cấp bách của việc thúc đẩy xây dựng, hoàn thiện và ban hành Luật Y dược cổ truyền, với sự đồng thuận cao từ các đại biểu. Theo đó, YHCT cần được nhìn nhận là một nền y học độc lập, mang giá trị khoa học và văn hóa đặc thù, cần có hành lang pháp lý phù hợp.
Hợp lực 5 hội: Đặt nền móng chiến lược cho y học cổ truyền thời kỳ mới
Về định hướng, ông đề cao kết hợp Đông – Tây y, chú trọng yếu tố tinh thần trong điều trị và bảo hộ thực chất các bài thuốc gia truyền. Các hội chuyên ngành sẽ đóng vai trò quan trọng trong phản biện và cung cấp thực tiễn.
Về kế hoạch hành động, ông cho biết sẽ tổng hợp kiến nghị gửi Bộ Y tế, đề xuất thành lập nhóm điều phối liên hội, tăng cường học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tiếp tục tổ chức các diễn đàn khoa học.
Theo: Suckhoecongdongonline.vn